Акушерлік — жүктілікті жоспарлаудан бастап жүктілік, босану және босанғаннан кейінгі кезеңге дейін ана мен ұрық денсаулығын бақылауға арналған медицина саласы. Ол пренаталдық скрининг, жоғары қауіп жүктілігін басқару, босануды жоспарлау, кесар тілігі және босанудан кейінгі асқынуларды қамтиды. Нәтиже жеке клиникалық жағдайға қарай бағаланады.
Әйел денсаулығы туралы сөз болғанда жүктіліктен босануға дейінгі кезең ерекше мамандықты талап етеді. Бұл сала ананың да, баланың да денсаулығына тікелей қатысты. Медициналық пәндер ішінде маңызды орын алатын акушерлік жүктілік үдерісін жоспарлауды, бақылауды және қауіпсіз аяқтауды мақсат етеді. Жүктілік тек физикалық өзгерістермен шектелмейді. Үдеріске эмоционалдық және гормондық өзгерістер де қосарланады. Сондықтан тұрақты бақылау, дұрыс ақпарат беру және орынды араласу өте маңызды деп саналады. Сау босану үдерісіне жету үшін акушерлік тәсіл тұтас болуы қажет.
Акушерлік деген не?
Акушерлік-гинекология саласының бір бөлімі ретінде қарастырылатын акушерлік жүктілік үдерісін басынан аяғына дейін қамтитын мамандық саласы. Жүктіліктің басталуынан босануға дейінгі кезеңде ана мен баланың денсаулығы жіті бақыланады. Үдерістің әр кезеңінде туындауы мүмкін қауіптерді ерте кезеңде анықтауға тырысады.
Жүктілікті бақылау тек жоспарлы тексерулерден тұрмайды. Болашақ ананың жалпы денсаулық жағдайы бағаланады, қажетті тексерулер жоспарланады және баланың дамуы тұрақты бақыланады. Әр жүктілік өзіндік барыспен жүруі мүмкін. Сондықтан жеке бақылау тәсілі маңызды бола түседі.
Оның гинекологиядан айырмашылығы неде?
Әйел аурулары мен босану саласы әдетте бірге аталғанымен, екі түрлі мамандық саласын қамтиды. Акушерлік жүктілік пен босану үдерісімен айналысса, гинекология әйелдің ұрпақ өрбіту жүйесінің ауруларын қарастырады. Екі сала бірін-бірі толықтырады, бірақ назар аударатын бағыттары әртүрлі.
Гинекология көбінесе етеккір циклінің бұзылыстарына, гормондық мәселелерге және ұрпақ өрбіту жүйесінің ауруларына шоғырланады. Ал акушерлік жүктіліктің дұрыс жүруі үшін жұмыс істейді. Жүктілікке дейінгі кезеңде гинекологиялық бағалау жүргізу акушерлік үдерістің дұрыс жүруіне ықпал етеді.
Жүктілік үдерісі және оны бақылау
Жүктілік үдерісі тұрақты тексерулер арқылы бақыланады. Бұл бақылау ананың денсаулығы үшін де, баланың дамуы үшін де өте маңызды. Жүктілікті бақылау белгілі бір аралықпен жүргізілетін тексерулер мен талдаулар арқылы жүзеге асады.
Жүктілік кезінде жүргізілетін негізгі бағалауларды былай тізіп көрсетуге болады:
- Қан талдаулары арқылы жалпы денсаулық жағдайын талдау
- Ультрадыбыстық зерттеу арқылы баланың дамуын бақылау
- Қан қысымы мен салмақты бақылау
- Глюкозаға төзімділік сынағы
- Инфекцияларға скрининг
Бақылау кезінде алынған деректер босануды жоспарлауға бағдар береді. Тұрақты тексерулердің арқасында қауіпті жағдайларды ерте байқауға болады.
Ананың денсаулығын бақылау
Болашақ ананың денсаулығы жүктілік үдерісінің негізгі тіректерінің бірі. Ананың денсаулығын бақылау тек физикалық жағдайды ғана емес, психологиялық жағдайды да бағалауды қамтиды. Бұл кезеңде тамақтану әдеттері, ұйқы тәртібі және күнделікті белсенділік назарға алынады.
Жүктілік кезіндегі өзгерістер кейбір жағдайларда денсаулық мәселелеріне әкелуі мүмкін. Қан қысымының көтерілуі, жүктілік диабеті немесе анемия сияқты жағдайлар мұқият бақыланады. Ерте араласу арқылы бұл мәселелерді бақылауға алуға болады.
Баланың денсаулығын бақылау
Баланың дамуы жүктілік бойы жіті бақыланады. Баланың денсаулығын бақылау ультрадыбыстық зерттеу және басқа диагностикалық әдістер арқылы жүзеге асады. Бұл бақылаудың арқасында баланың мүшелерінің дамуы, өсу қарқыны және жалпы жағдайы бағаланады.
Баланың денсаулығын бақылау үшін қолданылатын негізгі әдістер:
- Ультрадыбыстық бейнелеу
- Жүрек соғысын бақылау
- Қағанақ суын өлшеу
- Генетикалық тексерулер
Даму барысында туындауы мүмкін ауытқуларды ерте кезеңде анықтауға болады. Бұл қажетті шараларды уақытында қабылдауға мүмкіндік береді.
Босану және босанғаннан кейінгі кезең
Жүктілік үдерісі босанумен аяқталады. Босану тәсілі ананың денсаулық жағдайына және баланың орналасуына қарай анықталады. Босану үдерісі табиғи босану немесе кесар тілігі түрінде жоспарлануы мүмкін.
Босанғаннан кейінгі кезең босанғаннан кейінгі кезең (лохия кезеңі) деп аталады. Бұл кезеңде ананың ағзасы жүктілікке дейінгі қалпына орала бастайды. Гормондық өзгерістер жалғасады. Сондықтан физикалық және эмоционалдық қолдаудың маңызы зор.
Босанғаннан кейінгі анаға күтім
Босанғаннан кейін ананың сауығу үдерісі мұқият бақыланады. Босанғаннан кейінгі күтім ананың денсаулығын сақтауға бағытталған шараларды қамтиды. Бұл кезеңде инфекция қаупіне қарсы шаралар қабылданып, жалпы денсаулық жағдайы бағаланады.
Анаға күтім жасауда назар аударылуы тиіс жайттар:
- Тұрақты тексерулерді өткізіп алмау
- Теңгерімді тамақтану әдеті
- Жеткілікті демалу
- Емізу үдерісін қолдау
Осы үдерістің бәрі дұрыс жүргенде ана үшін де, бала үшін де жайлырақ кезең өтеді.
Акушерлік ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ)
Жүктілікті бақылауда ең жиі қолданылатын әдістердің бірі — ультрадыбыстық зерттеу. Акушерлік ультрадыбыстық зерттеу баланың дамуын бағалау үшін қолданылады. Құрамында радиация болмағандықтан қауіпсіз деп саналады.
Ультрадыбыстық зерттеудің арқасында баланың өсу жағдайын, жүрек соғысын және мүшелерінің дамуын қарауға болады. Жүктіліктің әртүрлі кезеңдерінде жүргізілетін ультрадыбыстық тексерулер үдерістің дұрыс жүріп жатқанын немесе жатпағанын көрсетеді.
Кеңейтілген акушерлік ультрадыбыстық зерттеу
Кейбір жағдайларда неғұрлым егжей-тегжейлі тексеру қажет болуы мүмкін. Кеңейтілген ультрадыбыстық зерттеу әсіресе қауіпті жүктіліктерде таңдалады. Бұл әдіспен баланың анатомиялық құрылымы толығырақ зерттеледі.
Кеңейтілген бағалау арқылы туа біткен ақауларды ерте кезеңде анықтауға болады. Бұл отбасын да, медициналық топты да босану үдерісіне дайын етеді.
Акушерлік туралы жиі қойылатын сұрақтар
Акушерлік қандай жағдайларда қажет? Ол жүктілікті жоспарлап жүрген, жүкті немесе босануға дайындалып жүрген әр әйел үшін қажет. Сау үдеріс үшін тұрақты бақылаудың маңызы зор.
Акушерлік тексерулер қаншалықты жиі жүргізіледі? Бұл жүктілік кезеңіне қарай өзгереді. Алғашқы айларда сирегірек болатын тексерулер соңғы айларда жиілейді.
Ультрадыбыстық зерттеу балаға зиян тигізе ме? Ультрадыбыстық зерттеуде радиация жоқ. Сондықтан жүктілік кезінде қауіпсіз деп саналады.
Табиғи босануды ма, әлде кесар тілігін таңдау керек пе? Шешім ана мен баланың денсаулық жағдайына қарай қабылданады. Дәрігердің бағалауы шешуші болады.
Акушерлік — жүктілік үдерісінің дұрыс жүруін қолдайтын кешенді мамандық саласы. Тұрақты бақылау мен дұрыс жоспарлаудың арқасында ана үшін де, бала үшін де қауіпсіз босану үдерісі мүмкін болады.
Anadolu-дағы «Акушерлік және гинекология» саласы бойынша дәрігерлер
Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл жағдайдың негізгі мәні қандай?
Акушерлік — жүктілікті жоспарлаудан бастап жүктілік, босану және босанғаннан кейінгі кезеңге дейін ана мен ұрық денсаулығын бақылауға арналған медицина саласы.
Нені ескеру керек?
Ол пренаталдық скрининг, жоғары қауіп жүктілігін басқару, босануды жоспарлау, кесар тілігі және босанудан кейінгі асқынуларды қамтиды.
Қалай бағаланады?
Жүктілік мерзімі, ана аурулары, қан қысымы, зертханалық көрсеткіштер, УДЗ және ұрықтың өсуі жүйелі бағаланады.
Қашан маманға қаралу керек?
Қан кету, су кету, қатты бас ауыруы, құрысу, ауыр іш ауыруы немесе ұрық қозғалысының азаюы шұғыл акушерлік бағалауды қажет етеді.
Бұл мазмұн ақпараттық сипатта және дәрігер тағайындаған консультацияны, диагностиканы немесе емдеуді алмастырмайды. Шағымыңыз болса, білікті денсаулық сақтау маманына жүгініңіз.