Тері өсінділері — жиі кездесетін қатерсіз жұмсақ түзілістер. Олар үйкеліс аймақтарында пайда болуы мүмкін; ауырса, қанаса, тез өзгерсе немесе диагноз анық болмаса, дерматолог бағалауы қажет. Ем немесе бақылау тәсілі нақты себепке, ауырлыққа, адамның жасына, қосымша ауруларына және клиникалық бағалауға қарай жеке таңдалады.
Тері өсіндісі (ет меңі) — әдетте зиянсыз болғанымен, эстетикалық алаңдаушылық тудыруы мүмкін және кей кезде тітіркенгенде ауыратын тері түзілімі. Медициналық атауы акрохордон деп белгілі бұл ұсақ, жұмсақ, тері түстес түзілімдер терінің жоғарғы қабатынан сыртқа қарай өседі. Олар теріге жіңішке сабақша арқылы бекінеді. Ең жиі мойын, қолтық, көз маңы, емшек асты және шап сияқты қатпарлы аймақтарда кездеседі. Тері өсінділері денсаулыққа ешқандай мәселе тудырмаса да, киімге үйкелу, қырыну кезінде тітіркену немесе ілініп қалу сияқты жағдайларда мазасыз болуы мүмкін. Көп адам өмірінің белгілі бір кезеңінде бір немесе бірнеше тері өсіндісіне тап болуы мүмкін. Жас ұлғайған сайын олардың кездесу жиілігі артады. Кейбір адамдарда генетикалық бейімділікке байланысты жиірек байқалса, кейбіреулерде үйкеліс немесе гормондық өзгерістер бұл жағдайды қоздырады. Тері өсінділері көбіне ұсақ әрі жұмсақ болады. Алайда уақыт өте келе олар үлкеюі, саны көбеюі немесе эстетикалық тұрғыдан мазасыз бола бастауы мүмкін.
Тері өсіндісі дегеніміз не?
Әдетте зиянсыз болатын тері өсінділері — тері бетінде сабақшалы немесе сабақшасыз түрде сыртқа қарай өсетін, ұсақ әрі жұмсақ түзілімдер. Олар көбіне тері түстес болады, бірақ кейбір жағдайларда сәл қоңырқай реңк алуы мүмкін. Ең жиі мойын, қолтық, емшек асты, арқа, шап аймағы және қабақтар сияқты тері қатпарлары көп жерлерде кездеседі. Кейбір тері өсінділерінің мөлшері бірнеше миллиметр болса, кейбіреулері уақыт өте келе бірнеше сантиметрге дейін ұлғаюы мүмкін.
Медициналық тұрғыдан бұл түзілімдер «акрохордон» немесе «фиброэпителиалды полип» ретінде анықталады. Тері өсінділері ағзадағы қатерсіз ісіктердің қатарына жатады. Әдетте олардың қатерлі ісікке айналу қаупі жоқ. Алайда тері өсінділері көп мөлшерде байқалған жағдайларда, сирек те болса, кейбір генетикалық немесе гормондық аурулардың хабаршысы болуы мүмкін. Сондықтан өте тез өсетін, түсін өзгертетін немесе қанайтын тері өсінділеріне мән беріп, оларды дерматологқа көрсету керек.
Әдетте шағым тудырмайтын бұл өсінділер киімге үйкелу, қырыну кезінде тітіркену немесе абайсызда тартылып қалу сияқты жағдайларда ауырсыну тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, әсіресе бет пен мойын сияқты көрінетін аймақтарда эстетикалық алаңдаушылыққа әкелуі мүмкін. Мұндай жағдайларда оларды медициналық жолмен алып тастау ұсынылады.
Тері өсіндісі неліктен пайда болады?
Тері өсінділерінің пайда болу себебі толық белгісіз. Алайда бұл түзілімдердің дамуына бірнеше фактор әсер етеді деп есептеледі. Ең жиі себептердің қатарында үйкеліс, гормондық өзгерістер, генетикалық бейімділік және қартаю үдерісі бар. Әсіресе тері қатпарлары көп аймақтарда терлеу және терінің бір-біріне тиюі бұл өсінділердің пайда болу қаупін арттырады.
Үйкеліс — ең маңызды қоздырғыштардың бірі. Мойын аймағында алқаның немесе киім жағасының тітіркендіруі, қолтық сияқты аймақтарда тері қатпарларының бір-біріне үйкелуі, емшек асты немесе шап аймағында артық салмаққа байланысты қатпарлар тері өсінділерінің пайда болуын жеңілдетеді. Сондықтан семіздік пен тері өсінділерінің пайда болуы арасында тікелей байланыс бар.
Гормон деңгейлеріндегі өзгерістер де тері өсінділерінің пайда болуын қоздыруы мүмкін. Әсіресе жүктілік, менопауза, жыныстық жетілу сияқты кезеңдерде гормондардағы ауытқулар тері құрылымының өзгеруіне әкеледі. Бұл жаңа өсінділердің пайда болуын жеңілдетеді. Сонымен қатар 2-типті қант диабеті бар науқастарда және инсулинге төзімділігі бар адамдарда тері өсінділері жиірек кездеседі.
Кейбір адамдарда тері өсінділері толығымен генетикалық себептерден пайда болады. Егер отбасы мүшелерінде жиі кездессе, ұқсас жағдайға тап болу ықтималдығы жоғары. Жас факторы да маңызды; жас ұлғайған сайын ағзаның зат алмасуы баяулайды, терінің жаңару жылдамдығы азаяды және тері өсінділері жиірек байқала бастайды.
Тері өсіндісі қалай жойылады?
Тері өсінділері әдетте өздігінен жойылмайды. Керісінше, уақыт өте келе олар үлкеюі немесе саны көбеюі мүмкін. Сондықтан олардың жойылуын күту көбіне жеткілікті шешім бола алмайды. Алайда елеулі мәселе тудырмайтын және адамның өміріне әсер етпейтін ұсақ тері өсінділерін бақылауда ұстауға болады. Егер олар эстетикалық тұрғыдан мазасыз бола бастаса, тітіркенсе немесе өсуін жалғастырса, медициналық араласу арқылы алып тастау ұсынылады.
Тері өсінділері үшін үйде қолданылатын кейбір әдістер болғанымен (мысалы, жіппен байлау, табиғи майлар жағу, сарымсақ қолдану сияқты), дерматологтар оларды мүлдем ұсынбайды. Себебі мұндай әрекеттер инфекция қаупін арттыруы, айналадағы тіндерде тітіркену тудыруы немесе дұрыс орындалмаған жағдайда теріде із қалдыруы мүмкін. Сонымен қатар кейбір жағдайларда тері өсіндісі деп есептелген түзілімдер басқа тері зақымдануы болуы мүмкін және оған үйде араласу диагноз қоюды қиындатуы мүмкін.
Дерматологиялық тұрғыдан тері өсінділерін лазер, криотерапия (мұздату), электрохирургия (күйдіру) немесе хирургиялық кесіп алу (эксцизия) әдістерімен оңай алып тастауға болады. Бұл емшаралар әдетте бірнеше минутқа созылады және жергілікті жансыздандырумен ауыртпай жүргізіледі. Емшарадан кейін қысқа сауығу кезеңімен бірге тері толығымен бұрынғы қалпына келеді. Сондықтан тұрақты әрі қауіпсіз шешім үшін міндетті түрде маманның бақылауы ұсынылады.
Тері өсіндісі үзіліп кетсе не болады?
Бұл әдетте кездейсоқ киімге ілініп қалу, қырыну кезінде абайсызда кесіліп кету немесе қасуға байланысты үзілу түрінде болады. Кейде адамдар бұл түзілімдерді эстетикалық алаңдаушылыққа байланысты әдейі тартып жұлып тастауы мүмкін. Алайда бұл жағдайдың тері денсаулығы үшін елеулі қауіп төндіретінін ұмытпау керек.
Тері өсіндісі үзілсе, сол аймақта ашық жара пайда болады. Бұл жараға инфекция оңай түседі. Әсіресе қолтық, мойын және шап сияқты ылғалды әрі үйкеліске ұшырайтын аймақтарда микроорганизмдердің орнығуы әлдеқайда оңай. Ашық жараның қабынуы аймақта ауыру, қызару, бөліністер және жағымсыз иіс сияқты белгілер тудыруы мүмкін. Сирек те болса, үзілген өсіндінің түбірі толық алынбаса, сол жерде қайта өсуі немесе тін қатайған күйде жазылуы мүмкін.
Тағы бір қауіп — жұлынған тері өсіндісінің шын мәнінде басқа тері зақымдануы болу ықтималдығы. Кейбір тері обырлары немесе обыр алды түзілімдері сырттай тері өсіндісіне ұқсауы мүмкін. Сондықтан диагнозы қойылмаған түзілімді жұлып тастау диагностиканы қиындатып, жағдайды кеш байқау қаупін туғызады. Мұндай жағдайларда патологиялық бағалау жүргізу мүмкін болмағандықтан, диагноз кешігеді.
Тері өсіндісі қалай алынады?
Тері өсінділерін алу — әдетте қысқа уақытқа созылатын және қарапайым емшаралармен жүзеге асатын дерматологиялық араласу. Оларды науқастың үйде өз бетінше қолданатын әдістерімен алып тастауы мүлдем ұсынылмайды. Дерматологтар қолданатын тері өсінділерін алудың негізгі әдістері:
- Лазер: Лазер әдісі әсіресе ұсақ әрі үстіңгі тері өсінділері үшін өте жайлы әрі із қалдырмайтын нұсқа. Тері бетіне арнайы лазер сәулесі бағытталып, өсінді буландырылады. Емшара кезінде қан кетпейді, аймаққа тігіс салу қажет емес және сауығу кезеңі өте жылдам.
- Криотерапия (мұздату әдісі): Бұл әдісте сұйық азот қолданылып, тері өсіндісі өте төмен температурада мұздатылады. Мұздатылған тін уақыт өте келе кеуіп, түсіп қалады. Әсіресе ұсақ, сабақшалы тері өсінділерінде өте тиімді.
- Электрохирургия (күйдіру әдісі): Электрокоагулятор құрылғысының көмегімен тері өсіндісі бақыланатын жылумен күйдіріліп алынады. Бұл әдіспен қан кетуді бақылау өте оңай болғандықтан, қан тамырлары аздап бар, орташа мөлшердегі өсінділер үшін қолайлы.
- Хирургиялық эксцизия (кесіп алу): Мөлшері үлкен, табаны жалпақ немесе түбірі терең тері өсінділерінде таңдалады. Бұл әдісте тері өсіндісі скальпельмен толығымен алынып, қажет болса, аймаққа бірнеше тігіс салынады.
Әр емшарадан кейін тері сезімтал болатындықтан, сауығу кезеңінде кейбір жайттарға назар аудару керек:
- Аймаққа су тигізбей, берілген кремдермен немесе антисептиктермен тұрақты тазалап отыру керек.
- Қабыршақ пайда болса, оны мүлдем жұлмау керек.
- Күннен қорғау керек, қажет болса, күннен қорғайтын крем қолдану керек.
- Қырыну, пилинг, үйкеліс тудыратын киімдер сияқты әрекеттерден аулақ болу керек.
- Дәрігердің бақылау тексерулерін жібермей, ұсынылған емді ұстану керек.
Тері өсіндісін алу маманның бақылауымен жүргізілгенде жылдам, қауіпсіз әрі тұрақты нәтиже беретін қарапайым емшара. Әр науқас үшін ең қолайлы әдіс өсіндінің түріне, мөлшеріне және орналасқан аймағына қарай анықталуы тиіс.
Anadolu-дағы «Дерматология» саласы бойынша дәрігерлер
Жиі қойылатын сұрақтар
Тері өсінділері дегеніміз не?
Тері өсінділері (skin tags, акрохордондар) — көбіне мойын, қолтық, шап немесе тері қатпарларында пайда болатын жұмсақ, қатерсіз түзілістер. Әдетте ем қажет емес, бірақ тітіркенсе немесе диагноз күмәнді болса, дәрігер бағалауы мүмкін.
Қандай белгілер немесе әсерлер болуы мүмкін?
Процедураның өтуі және қалпына келу нақты техникаға, емделетін аймаққа, анестезия немесе седация қажеттілігіне және адамның жалпы денсаулығына байланысты.
Неден пайда болады немесе қауіп не арттырады?
Процедура симптомдар, тексеру немесе алдыңғы зерттеулер диагнозды нақтылауға, функцияны жақсартуға, симптомдарды бақылауға не ауруды басқаруға көмектесетінін көрсеткенде ұсынылуы мүмкін.
Қалай анықталады немесе бағаланады?
Бағалау медициналық тарихты жинаудан және тексеруден басталады. Мәселеге қарай дәрігерлер себепті растау және маңызды балама жағдайларды жоққа шығару үшін қан немесе несеп талдауларын, бейнелеу әдістерін, мамандандырылған тексеруді немесе функционалдық сынақтарды қолдануы мүмкін.
Бұл мазмұн ақпараттық сипатта және дәрігер тағайындаған консультацияны, диагностиканы немесе емдеуді алмастырмайды. Шағымыңыз болса, білікті денсаулық сақтау маманына жүгініңіз.