Тілме немесе эризипел — терінің үстіңгі қабаты мен лимфа тіндерінің бактериялық инфекциясы, көбіне стрептококктардан туындайды. Әдетте ауыратын, ыстық, шекарасы анық қызарған аймақпен, қызбамен және әлсіздікпен көрінеді. Антибиотикпен ем қажет; инфекция тез таралса, жалпы жағдай ауыр болса немесе бет зақымданса, жедел бағалау маңызды.
Тілме ауруы — теріге және тері асты тіндеріне әсер ететін, кенеттен басталатын және әдетте айқын белгілермен өтетін инфекциялық ауру. Халық арасында көбінесе «тілме» деп аталатын бұл жағдай медициналық әдебиетте эризипел (рожа) деген атпен белгілі. Ауру көбінесе қызару, ісіну және дене қызуының көтерілуі сияқты белгілермен көрініс береді және ерте араласу болмаса, тез өршуі мүмкін. Әсіресе иммундық жүйесі әлсіреген адамдарда және қан айналымы бұзылған адамдарда жиірек кездесетіндіктен, оған мұқият қарау қажет.
Тілме ауруы дегеніміз не?
Тілме ауруы — терінің жоғарғы қабаттары мен лимфа тамырларын зақымдайтын бактериялық инфекция. Оның ең жиі қоздырғышы — стрептококк бактериялары. Ауру әдетте шекарасы анық, ашық қызыл түсті тері зақымдануларымен сипатталады және көбінесе дене қызуының кенеттен көтерілуімен басталады. Инфекцияланған аймақ сезімтал, ыстық әрі ауырсынулы болады. Тілме беткей инфекция сияқты көрінгенімен, жүйелі әсерлерге әкелуі мүмкін болғандықтан, міндетті түрде медициналық бағалауды қажет етеді.
Тілме ауруы неден пайда болады?
Тілме ауруы бактериялардың терінің тұтастығы бұзылған жерлерінен ағзаға енуі нәтижесінде пайда болады. Бұл кіру қақпалары кейде байқалмайтындай кішкентай болуы мүмкін. Тері тосқауылының әлсіреуі инфекцияның дамуына қолайлы жағдай жасайды. Әсіресе созылмалы аурулары бар адамдарда және қан айналымы бұзылған адамдарда қауіп жоғарырақ.
Тілме ауруына әкелуі мүмкін негізгі себептерді былай атауға болады:
- Терідегі ұсақ кесіктер мен жарықтар
- Саңырауқұлақ инфекциялары
- Жәндіктердің шағуы
- Тері ауруларына байланысты пайда болған жаралар
- Лимфа айналымының бұзылуы
Тілме ауруы кез келген жас тобында кездесуі мүмкін, бірақ кейбір адамдарда оның пайда болу және ауыр өту қаупі жоғарырақ. Әсіресе терінің тұтастығы жиі бұзылатын, қан айналымы жүйесіне байланысты мәселелері бар немесе иммундық жүйесі әлсіреген адамдарда ауру оңайырақ дамуы мүмкін. Бұл топтарда инфекцияның таралу жылдамдығы жоғарырақ болып, сауығу кезеңі ұзаруы мүмкін. Сондықтан қауіп тобындағы адамдар тері денсаулығына көбірек көңіл бөліп, тіпті ұсақ тері зақымдануларына да мән беруі керек. Ерте байқалған белгілер ауруды бақылауға алуда шешуші рөл атқарады.
Аяқтағы тілме ауруы дегеніміз не?
Тілме ауруы көбінесе төменгі аяқ-қолдарда, әсіресе аяқта (балтыр мен сирақта) кездеседі. Мұның негізгі себебі — аяқ аймағында қан айналымы мәселелері мен лимфа ағынының бұзылыстары жиірек болуы. Аяқта дамыған тілме әдетте кенеттен басталатын қызару және ісіну арқылы байқалады. Инфекция бір жақты болады және оның шекаралары анық ажыратылады. Емделмеген жағдайда инфекцияның қайталану қаупі жоғары және созылмалы түрге өтуі мүмкін.
Тілме ауруының белгілері қандай?
Тілме ауруының белгілері әдетте тез пайда болады және науқастың жалпы жағдайына айтарлықтай әсер етуі мүмкін. Инфекция тек терімен шектелмейді, дене қызуының көтерілуі және әлсіздік сияқты жүйелі белгілер де қосарлануы мүмкін. Белгілер инфекция орналасқан аймаққа және науқастың иммундық жағдайына қарай әртүрлі болуы мүмкін.
Тілме ауруында жиі кездесетін белгілерді былай атауға болады:
- Кенеттен басталатын жоғары дене қызуы
- Инфекцияланған аймақта ашық қызыл түске ену
- Терінің ісінуі және сезімталдығы
- Ұстағанда күшейетін ауырсыну
- Терінің керілу сезімі
- Қалтырау және әлсіздік
- Кейбір жағдайларда көпіршіктер немесе терінің қабыршақтануы
Тілме ауруы қалай анықталады?
Тілме ауруының диагнозы көбінесе клиникалық белгілерге негізделеді. Дәрігер терідегі қызарудың көрінісін, шекараларын және қосарланған жүйелі белгілерді бағалап, диагноз қояды. Көп жағдайда қосымша зерттеулер қажет болмайды. Алайда инфекция ауыр өтетін жағдайларда қан анализдері арқылы қабыну көрсеткіштері зерттелуі мүмкін.
Тілме ауруы қалай емделеді?
Тілме ауруын емдеудегі негізгі тәсіл — инфекцияны тудырған бактерияларды жою. Сондықтан антибиотикпен емдеу негізгі болып табылады. Емдеу ұзақтығы мен қолданылатын дәрі аурудың ауырлығына қарай анықталады. Сонымен қатар инфекцияланған аймақты тыныштықта ұстау және жоғары көтеріп қою сауығуға ықпал етеді. Ауырсыну мен дене қызуын бақылау үшін демеуші ем де қолданылуы мүмкін.
Ем басталғаннан кейін тілме ауруында сауығу үдерісі әдетте тез жүреді. Дене қызуы мен жалпы әлсіздік көптеген науқастарда бірнеше күн ішінде басылса, терідегі қызару мен ісіну баяуырақ қайтады. Инфекцияланған аймақтағы түс өзгерісінің толық жойылуы кейде бірнеше аптаға созылуы мүмкін. Бұл кезеңде теріні қорғау, аймақты жарақаттардан аулақ ұстау және дәрігер ұсынған күтім нұсқауларын сақтау сауығуға ықпал етеді. Ем аяқталғаннан кейін де теріде сезімталдық біраз уақыт сақталуы мүмкін, бұл жағдай көбінесе тұрақты мәселені білдірмейді.
Тілме ауруы қалай жазылады?
Тілме ауруы тиісті емге ерте кезеңде кіріскенде, әдетте қысқа мерзімде бақылауға алынады. Антибиотикпен емдеуге жауап көптеген науқастарда бірнеше күн ішінде байқалады. Алайда ем жарты жолда тоқтатылса немесе қауіп факторлары жойылмаса, ауру қайталануы мүмкін. Сондықтан белгілер басылса да, емдеу жоспарын толық сақтау өте маңызды.
Тілме ауруы кейбір адамдарда қайталануға бейім болуы мүмкін. Әсіресе лимфа айналымы бұзылған адамдарда инфекцияның әр жаңа ұстамасы тері мен тері асты тіндерінде тұрақты зақым қаупін арттырады. Дәрігерге тұрақты қаралу, тері күтімін назардан тыс қалдырмау және қауіп факторларын басқару аурудың қайталануының алдын алуда маңызды орын алады.
Тілме ауруы туралы жиі қойылатын сұрақтар
Тілме ауруы жұқпалы ма?
Тілме ауруы адамнан адамға тікелей жұғатын ауру емес. Алайда инфекцияны тудыратын бактериялар терінің тұтастығы бұзылған жерлерден ағзаға ене алады. Сондықтан гигиена маңызды.
Тілме ауруы қайталана ма?
Иә, әсіресе лимфа айналымы бұзылған адамдарда ауру қайталануы мүмкін. Қауіп факторларын бақылауға алу қайталану қаупін азайтады.
Тілме ауруы үйде жазыла ма?
Белгілер жеңіл болса да, медициналық емді қажет етеді. Оның өздігінен өтіп кетуін күтпеу керек, міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет.
Anadolu-дағы «Дерматология» саласы бойынша дәрігерлер
Жиі қойылатын сұрақтар
Тілме деген не?
Тілме немесе эризипел — терінің үстіңгі қабаты мен лимфа тіндерінің бактериялық инфекциясы, көбіне стрептококктардан туындайды. Әдетте ауыратын, ыстық, шекарасы анық қызарған аймақпен, қызбамен және әлсіздікпен көрінеді. Антибиотикпен ем қажет; инфекция тез таралса, жалпы жағдай ауыр болса немесе бет зақымданса, жедел бағалау маңызды.
Тілме кезінде қандай белгілер болуы мүмкін?
Теріде кенет пайда болған ашық қызыл, ыстық, ісінген және шекарасы анық ошақ, ауырсыну, қызба, қалтырау және жалпы әлсіздік болуы мүмкін. Көбіне аяқ немесе бет аймағы зақымданады.
Тілме неден пайда болады немесе кімдерде жиірек кездеседі?
Стрептококк бактериялары терідегі жарық, жара, саңырауқұлақ зақымы немесе ісіну арқылы енуі мүмкін. Лимфедема, веналық жеткіліксіздік, диабет және иммунитеттің төмендеуі қауіпке ықпал етеді.
Тілме қалай анықталады және емделеді?
Диагноз көбіне тән клиникалық көрініс арқылы қойылады. Ауыр немесе атипиялық жағдайда қан талдауы, культура немесе басқа зерттеулер асқынуды не балама диагнозды бағалау үшін қажет болуы мүмкін. Негізгі ем — бактерияға қарсы антибиотиктер. Ауырсынуды басқару, сұйықтық, аяқ-қолды көтеру және инфекцияның кіру қақпасын емдеу көмектеседі; ауыр жағдайда көктамырішілік антибиотик пен аурухана қажет болуы мүмкін.
Бұл мазмұн ақпараттық сипатта және дәрігер тағайындаған консультацияны, диагностиканы немесе емдеуді алмастырмайды. Шағымыңыз болса, білікті денсаулық сақтау маманына жүгініңіз.