Тромбоз — қан ұйығы көктамыр немесе артерия ішінде түзіліп, қан ағымын бөгейтін жағдай. Веналық тромбоз терең көктамыр тромбозына (DVT) және өкпе эмболиясына, ал артериялық тромбоз инфаркт, ишемиялық инсульт немесе аяқ-қолдың жедел ишемиясына әкелуі мүмкін. Белгілер зақымданған тамырға байланысты және кейде шұғыл ем қажет.
Тромбоз дегеніміз не?
Тромб — қан тамыры ішінде түзілген ұйық. Ол бастапқы жерде қалуы немесе үзіліп, эмбол ретінде басқа жерге жылжуы мүмкін.
Тромбоз неден болады?
Қауіп факторларына операция, қозғалыссыздық, қатерлі ісік, жүктілік, эстрогені бар дәрілер, тұқым қуалайтын немесе жүре пайда болған ұю бұзылыстары, темекі, семіздік және бұрынғы тромбоз жатады.
DVT дегеніміз не?
Терең көктамыр тромбозы көбіне аяқта пайда болып, ісіну, ауырсыну, жылу немесе қызару тудыруы мүмкін, бірақ кей DVT аз белгі береді.
Өкпе эмболиясы дегеніміз не?
Өкпе эмболиясы — көбіне аяқтағы DVT-дан шыққан ұйықтың өкпеге баруы. Кенет ентігу, кеуде ауыруы, қан түкіру, коллапс немесе жүректің жылдам соғуы болуы мүмкін.
Артериялық тромбоз дегеніміз не?
Артериялық ұйық жүрекке, миға немесе аяқ-қолға қан жеткізілуін кенет тоқтатып, инфаркт, ишемиялық инсульт немесе аяқ-қолдың жедел ишемиясын тудыруы мүмкін.
Қалай анықталады?
DVT клиникалық ықтималдық шкаласы, D-dimer және ультрадыбыспен бағаланады. Өкпе эмболиясына күдікте CT өкпе ангиографиясы жиі қолданылады. Артериялық оқиғаларда зақымданған органға сәйкес бейнелеу және ECG жүргізіледі.
Қалай емделеді?
Веналық тромбоэмболияда антикоагулянттар негізгі ем. Таңдалған ауыр жағдайларда тромболизис, тромбэктомия немесе операция қажет болуы мүмкін. Артериялық тромбоз зақымданған органға қарай емделеді.
Дәрігерге қашан қаралу керек?
Бір аяқ кенет ісініп, ауырып немесе қызарып кетсе, әсіресе қауіп факторы бар болса, тез медициналық бағалау қажет. Кенет ентігу, кеуде ауыруы, қан түкіру, естен тану, инсульт белгілері немесе аяқ-қолдың кенет суып/бозарып ауырсынуы — шұғыл жағдай.
Дереккөздер
• Түрік тіліндегі түпнұсқа мақала: https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/kan-pihtilasmasi-tromboz-neden-olur-belirtileri-nelerdir
• NHS — Conditions A to Z (20 тамыз 2026 қаралды): https://www.nhs.uk/conditions/
• NICE — Guidance and quality standards (20 тамыз 2026 қаралды): https://www.nice.org.uk/guidance
• British Heart Foundation — Conditions (20 тамыз 2026 қаралды): https://www.bhf.org.uk/informationsupport/conditions
• NHS — Heart and circulation conditions (20 тамыз 2026 қаралды): https://www.nhs.uk/conditions/
Anadolu-дағы «Микробиология» саласы бойынша дәрігерлер
Жиі қойылатын сұрақтар
Тромбоз дегеніміз не?
Қан тамыры ішінде ұйық түзіліп, қан ағымын бөгейтін жағдай.
Тромбоз неден болады?
Операция, қозғалыссыздық, қатерлі ісік, жүктілік, эстрогенді дәрілер, ұю бұзылыстары, темекі және семіздік қауіпті арттырады.
DVT дегеніміз не?
Терең көктамыр тромбозы көбіне аяқта болып, ісіну, ауырсыну, жылу немесе қызару тудыруы мүмкін.
Өкпе эмболиясы дегеніміз не?
Ұйық өкпеге барғанда дамиды және кенет ентігу мен кеуде ауыруын тудыруы мүмкін.
Бұл мазмұн ақпараттық сипатта және дәрігер тағайындаған консультацияны, диагностиканы немесе емдеуді алмастырмайды. Шағымыңыз болса, білікті денсаулық сақтау маманына жүгініңіз.