Дивертикулит — ішек қабырғасындағы ұсақ қалташалардың, яғни дивертикулдардың біреуі немесе бірнешеуі қабынған не инфекцияланған жағдай. Әдетте төменгі іштің тұрақты ауыруы, қызба және ішек әдетінің өзгеруі байқалады. Жеңіл жағдайлар консервативті емделуі мүмкін, ал абсцесс, тесілу немесе бітелу сияқты асқынулар аурухана емін не операцияны қажет етуі ықтимал.
Дивертикулит — тоқ ішектің әсіресе сол жақ төменгі бөлігінде дамитын және кенеттен басталатын немесе қайталанатын іш ауырсынуымен көрініс беруі мүмкін маңызды асқорыту жүйесі ауруы. Көбінесе қарапайым іш ауыруы немесе ішек мәселесі ретінде қабылданғанымен, емделмеген жағдайда ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін. Дивертикулит әдетте егде жаста жиірек кездеседі, бірақ тамақтану әдеттері мен өмір салтына байланысты жас кезде де пайда болуы мүмкін.
Дивертикулит дегеніміз не?
Дивертикулит — тоқ ішек қабырғасында пайда болатын шағын қалташықтардың (дивертикулдардың) қабынуы нәтижесінде пайда болатын ауру. Бұл қалташықтардың өзі дивертикул, ал қабынған күйі дивертикулит деп аталады. Дивертикулдар көптеген адамдарда белгі бермесе, олардың ішінде бактериялар жиналып, инфекция дамыған жағдайда дивертикулит көрінісі пайда болады. Ауру жеңіл өтуі мүмкін, сондай-ақ кейбір жағдайларда ауруханаға жатқызуды қажет ететіндей ауыр өршуі мүмкін.
Дивертикулиттің жіктелуі және түрлері қандай?
Дивертикулит аурудың ауырлығына, асқынулардың дамығанына не дамымағанына және клиникалық ағымына қарай әртүрлі жіктеледі. Бұл жіктеу емдеу тәсілін анықтау үшін қажет. Жеңіл жағдайлар амбулаториялық түрде емделуі мүмкін болса, асқынған түрлері хирургиялық араласуды қажет етуі мүмкін.
Дивертикулиттің түрлері жалпы алғанда мыналар:
- Асқынбаған дивертикулит
- Асқынған дивертикулит
- Жедел дивертикулит
- Созылмалы (қайталанатын) дивертикулит
- Абсцесс, перфорация немесе жыланкөзбен (фистуламен) өтетін дивертикулит
Жедел дивертикулит дегеніміз не?
Жедел дивертикулит — дивертикулдардың кенеттен қабынуы нәтижесінде пайда болатын, көбінесе қатты белгілермен өтетін жағдай. Науқастар әдетте кенеттен басталған іш ауырсынуы, дене қызуының көтерілуі және асқорыту мәселелері себебінен медициналық мекемеге жүгінеді. Ерте диагноз және тиісті ем арқылы жедел жағдайлардың көпшілігін бақылауға алуға болады. Алайда ем кешіктірілсе, асқыну қаупі артады.
Дивертикулит неден пайда болады?
Дивертикулиттің дамуында бірнеше фактор рөл атқарады. Ең негізгі себеп — ішек қабырғасындағы дивертикулдардың ішінде бактериялардың жиналып, инфекцияның пайда болуы. Бұл үдерісті жеңілдететін факторлар әдетте өмір салты мен тамақтану әдеттеріне байланысты.
Талшыққа кедей тамақтану, іш қату, ішек ішіндегі қысымның артуы және жасқа байланысты ішек қабырғасының әлсіреуі дивертикулит қаупін арттыруы мүмкін. Сонымен қатар қимылсыз өмір салты, семіздік және кейбір дәрілерді ұзақ уақыт қолдану да аурудың пайда болуына әсер етуі мүмкін.
Дивертикулиттің белгілері қандай?
Дивертикулиттің белгілері аурудың ауырлығына қарай әртүрлі болуы мүмкін. Жеңіл жағдайларда белгілер білінбеуі мүмкін, ал ауыр жағдайларда күнделікті өмірге айтарлықтай әсер ететін симптомдар пайда болады. Белгілер әдетте кенеттен басталады және үдемелі болуы мүмкін.
Дивертикулитте жиі кездесетін белгілер мыналар:
- Іштің сол жақ төменгі бөлігінде ауырсыну
- Дене қызуының көтерілуі
- Жүрек айну және құсу
- Кебу және газ
- Іш қату немесе іш өту
- Тәбеттің болмауы
- Жалпы әлсіздік
Дивертикулит қалай анықталады?
Дивертикулит диагнозы науқастың шағымдары мен физикалық тексеру нәтижелерінен басталады. Қан анализдерінде инфекция және қабыну көрсеткіштері бағаланады. Диагнозды нақтылау үшін ең жиі қолданылатын әдіс — іш қуысының компьютерлік томографиясы. Томография дивертикулиттің бар-жоғын да, ықтимал асқынуларды да көрсетуде айтарлықтай тиімді.
Дивертикулит ауырсынуы қай жерге беріледі?
Дивертикулит ауырсынуы көбінесе іштің сол жақ төменгі бөлігінде сезіледі. Алайда кейбір науқастарда ауырсыну шап аймағына, белге немесе іштің ортаңғы бөлігіне таралуы мүмкін. Ауырсыну әдетте тұрақты және бірте-бірте күшейетін сипатта болады. Қозғалғанда және басқанда күшеюі мүмкін.
Дивертикулит қалай емделеді?
Дивертикулитті емдеу аурудың жеңіл, орташа немесе асқынған болуына қарай жоспарланады. Әр науқас үшін жеке бағаланады. Жеңіл өтетін және асқынбаған жағдайларда ем көбінесе амбулаториялық түрде жүргізілуі мүмкін. Бұл кезеңде антибиотикпен емдеу, ішекке тыныштық беру мақсатында сұйық немесе талшығы аз тамақтану, жеткілікті демалу және ауырсынуды бақылау басым болады. Науқастың белгілері мұқият бақыланады және қысқа мерзімде клиникалық жауап алынуы күтіледі.
Ал орташа және ауыр жағдайларда ауруханаға жатқызу қажет болуы мүмкін. Антибиотиктер көктамыр арқылы енгізіледі және сұйықтық-электролит теңгерімі мұқият бақыланады. Дене қызуы жоғары болып тұрған, іші қатты ауыратын, құсатын, ауыз арқылы тамақтана алмайтын немесе иммундық жүйесі тежелген науқастар осы топқа жатады. Бұл кезеңде инфекцияның таралуы және ықтимал асқынулар тұрғысынан тұрақты клиникалық және бейнелеу арқылы бақылау жүргізіледі.
Дивертикулит кезіндегі диета қалай жүргізіледі?
Дивертикулитті емдеуде тамақтану маңызды орын алады. Жедел кезеңде ішекке тыныштық беру мақсатында талшыққа кедей және негізінен сұйық диета ұсынылады. Белгілер азайған сайын талшықты тағамдар біртіндеп рационға қосылады. Ал ұзақ мерзімде талшыққа бай әрі теңгерімді тамақтану тәртібі көзделеді.
Дивертикулитпен ауыратындар не жемеуі керек?
Дивертикулитпен ауыратын науқастарда кейбір тағамдар ішекті тітіркендіріп, белгілерді күшейтуі мүмкін. Сондықтан әсіресе аурудың белсенді кезеңдерінде тамақтануға мән беру қажет.
Дивертикулитпен ауыратындар аулақ болуы тиіс тағамдарды былай атауға болады:
- Талшық мөлшері өте жоғары қатты тағамдар (жедел кезеңде)
- Дәнді және қатты қабықты тағамдар
- Қуырылған тағамдар
- Шамадан тыс майлы тағамдар
- Өңделген тағамдар
- Газ түзетін тағамдар
Дивертикулит туралы жиі қойылатын сұрақтар
Дивертикулит қауіпті ауру ма?
Дивертикулит ерте кезеңде емделгенде, әдетте бақылауға алуға болатын ауру. Алайда ем кешіктірілсе, абсцесс, ішектің тесілуі, жыланкөз және ауыр инфекциялар сияқты асқынуларға әкелуі мүмкін. Сондықтан белгілер пайда болғанда міндетті түрде медициналық бағалау жүргізілуі тиіс.
Дивертикулит қайталана ма?
Иә. Дивертикулит кейбір науқастарда қайталануы мүмкін ауру. Әсіресе талшыққа кедей тамақтану, іш қату және қимылсыз өмір салты жалғаса берсе, жаңа ұстамалар байқалуы мүмкін. Ұзақ мерзімді тамақтану тәртібі мен өмір салтын өзгерту қайталану қаупін азайтуда маңызды.
Дивертикулит ота жасауды қажет ете ме?
Дивертикулит жағдайларының басым бөлігін отасыз емдеуге болады. Алайда жиі қайталанатын ұстамалар, ішектің тарылуы, абсцесс немесе тесілу сияқты асқынулар дамыса, хирургиялық ем қажет болуы мүмкін. Ота туралы шешім аурудың ауырлығына және науқастың жалпы жағдайына қарай қабылданады.
Дивертикулитпен ауырғандар қалыпты өміріне орала ала ма?
Тиісті емнен кейін науқастардың көпшілігі күнделікті өміріне еш қиындықсыз орала алады. Алайда тамақтану әдеттерін реттеу және іш қатудан аулақ болу ұзақ мерзімде маңызды. Дәрігерге тұрақты қаралып тұру аурудың ағымына оң әсер етеді.
Дивертикулит қатерлі ісікке айнала ма?
Дивертикулит тікелей қатерлі ісікке айналатын ауру емес. Алайда ұқсас белгілер беретін ішек ауруларымен шатастырылуы мүмкін болғандықтан, қажетті зерттеулерді жүргізу маңызды. Бақылау кезеңінде дәрігер ұсынған тексерулерді елемеуге болмайды.
Anadolu-дағы «Гастроэнтерология» саласы бойынша дәрігерлер
Жиі қойылатын сұрақтар
Дивертикулит деген не?
Дивертикулит — ішек қабырғасындағы ұсақ қалташалардың, яғни дивертикулдардың біреуі немесе бірнешеуі қабынған не инфекцияланған жағдай. Әдетте төменгі іштің тұрақты ауыруы, қызба және ішек әдетінің өзгеруі байқалады. Жеңіл жағдайлар консервативті емделуі мүмкін, ал абсцесс, тесілу немесе бітелу сияқты асқынулар аурухана емін не операцияны қажет етуі ықтимал.
Дивертикулит кезінде қандай белгілер болуы мүмкін?
Көбіне іштің сол төменгі бөлігіндегі тұрақты ауырсыну, қызба, жүрек айнуы, іш қату немесе іш өтуі болады. Кейде іштің кебуі және тәбет төмендеуі қосылады.
Дивертикулит неден пайда болады немесе кімдерде жиірек кездеседі?
Дивертикулит бұрын қалыптасқан дивертикулдардың қабынуы немесе микроперфорациясымен байланысты. Жас ұлғаюы, семіздік, темекі шегу, қозғалыстың аздығы және кейбір дәрілер қауіпке әсер етуі мүмкін.
Дивертикулит қалай анықталады және емделеді?
Анамнез және ішті тексеруден кейін қан талдауы қабынуды бағалауға көмектеседі. CT асқынған дивертикулитті, абсцесті немесе тесілу белгілерін анықтауда маңызды болуы мүмкін. Жеңіл асқынбаған жағдайларда демалыс, сұйықтық және ауырсынуды басқару жеткілікті болуы мүмкін; антибиотик қажет-қажет еместігі жеке бағаланады. Абсцесс дренажды, ал перфорация, обструкция немесе қайталанатын күрделі жағдай хирургияны қажет етуі мүмкін.
Бұл мазмұн ақпараттық сипатта және дәрігер тағайындаған консультацияны, диагностиканы немесе емдеуді алмастырмайды. Шағымыңыз болса, білікті денсаулық сақтау маманына жүгініңіз.