Пангастрит — асқазанның шырышты қабығының көп бөлігі немесе түгелдей қабынуы. Себептеріне Helicobacter pylori инфекциясы, аутоиммундық гастрит, кейбір дәрілер және басқа тітіркендіргіштер жатады. Пангастриттің өзі асқазан обыры емес, бірақ кейбір созылмалы себептер ұзақ мерзімді қауіпті арттыруы мүмкін, сондықтан бақылау негізгі себепке қарай жоспарланады.
Пангастрит — асқазанның шырышты қабығының барлық аймақтарында кең таралған қабынумен көрінетін гастрит түрі. Қалыпты гастритте қабыну әдетте асқазанның белгілі бір аймағын зақымдаса, пангастритте қабыну асқазанның түгелін қамтиды. Бұл жағдай асқазан қышқылының теңгерімін бұзып, қыжыл, ауырсыну, ас қорытудың бұзылуы, жүрек айну және іштің кебуі сияқты шағымдарға себеп болуы мүмкін. Қабынудың ауырлығы жеңіл, орташа немесе ауыр дәрежеде болуы мүмкін және ұзақ уақыт сақталса, асқазан қабырғасында тұрақты зақым қалдыруы мүмкін. Пангастрит — қатерлі ісік емес. Алайда ұзақ уақыт емделмесе, қатерлі ісікке жол ашуы мүмкін жасушалық өзгерістерге себеп болуы мүмкін. Сондықтан ерте диагностика мен емдеу аурудың барысы үшін маңызды.
Пангастрит дегеніміз не?
Пангастрит — асқазанның шырышты қабығындағы кең ауқымды қабынумен сипатталатын және асқазанның бүкіл беті зақымданатын гастрит. Бұл жағдай асқазан қышқылының теңгерімді бөлінуін бұзып, ас қорыту қызметтерінің іркілуіне әкелуі мүмкін. Қабыну тек беткей болуы мүмкін, сондай-ақ асқазан тінінде терең зақымға дейін өршуі мүмкін. Асқазанның қорғаныш қабаты әлсірегенде қышқыл тіндерді зақымдап, ауырсыну мен тітіркенуге себеп болады.
Пангастрит неліктен пайда болады?
Пангастриттің ең жиі себебі — Helicobacter pylori бактериясы, ол бүкіл әлемде гастриттің негізгі себептерінің бірі болып табылады. Бұл бактерия асқазан қабырғасына орналасып, қабынуға әкеледі, емделмесе созылмалы түрге өтуі мүмкін. Сонымен қатар ауырсынуды басатын және қабынуға қарсы дәрілерді ұзақ уақыт қолдану асқазанның шырышты қабығын қорғайтын құрылымды әлсіретіп, пангастритке себеп болуы мүмкін. Қатты стресс, тұрақсыз тамақтану және тым ащы тағамдар да қоздырғыш факторлардың қатарына жатады. Кейбір адамдарда аутоиммундық ауруларға байланысты иммундық жүйенің асқазан жасушаларына шабуыл жасауы да пангастриттің пайда болуымен байланысты. Өт рефлюксі, химиялық заттардың әсері және кейбір генетикалық бейімділіктер жағдайға одан әрі теріс әсер етуі мүмкін.
Пангастриттің қандай түрлері бар?
Пангастрит қабынудың көзіне және ағымына қарай әртүрлі түрлерге бөлінеді. Әр түрдің емі мен аурудың өршу жолы әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан дұрыс жіктеу диагноз қою үшін қажет. Пангастриттің түрлерін былайша атауға болады:
- Жедел пангастрит
- Созылмалы пангастрит
- Бактериялық (H. pylori туындатқан) пангастрит
- Аутоиммундық пангастрит
- Химиялық / рефлюкс-гастрит (өттен туындаған)
Пангастриттің белгілері қандай?
Белгілер науқастан науқасқа өзгеруі мүмкін. Ауру кейде жеңіл, кейде ауыр өтеді. Ас қорыту жүйесін зақымдайтындықтан, күнделікті өмір сапасына теріс әсер ететін симптомдарға әкелуі мүмкін. Белгілер тамақтан кейін күшеюі немесе ұзақ уақыт аш жүргенде өршуі мүмкін.
Пангастриттің белгілері мыналар:
- Асқазанның қыжылы және ауырсыну
- Жүрек айну немесе құсу
- Кекіру, ас қорытудың бұзылуы, іштің кебуі
- Тез тоя қалу сезімі
- Тәбеттің болмауы және салмақ жоғалту
- Ауыздағы ащы дәм
- Нәжіс түсінің қоюлануы (ауыр жағдайларда қан кету белгісі)
Пангастрит қалай анықталады?
Диагностика үдерісі науқастың шағымдарын, дәрі қабылдау анамнезін және өмір салтын бағалаудан басталады. Дәрігер жүргізген физикалық тексеруден кейін ең нақты диагностикалық әдіс — эндоскопия арқылы асқазанның ішкі беті бейнеленеді. Осы кезде алынған биопсия үлгілері қабынудың дәрежесін анықтауда және H. pylori бактериясының бар-жоғын анықтауда маңызды рөл атқарады. Бактерияның бар-жоғын және асқазан қызметін зерттеу үшін қан және нәжіс талдаулары да жасалуы мүмкін. Кейбір жағдайларда H. pylori тыныс алу тесті арқылы анықталады.
Пангастрит қалай емделеді?
Емдеу қабынудың себебіне қарай жоспарланады. H. pylori туындатқан пангастритте антибиотикпен емдеу негізгі тәсіл болып табылады және ол асқазан қышқылын азайтатын дәрілермен толықтырылады. Ауырсынуды басатын дәрілерді шектеу емдеу үдерісіне оң әсер етеді. Антацидтер мен протон помпасының тежегіштері асқазан қабырғасын қорғап, сауығуды жеделдетеді. Аутоиммундық текті пангастритте иммундық жүйені реттейтін ем қолданылуы мүмкін. Диетаны реттеу, стресстен аулақ болу және тұрақты тамақтану әдеттері ауруды бақылауда маңызды. Ем үзілген жағдайда қабыну созылмалы түрге өтіп, асқазан тінінде тұрақты өзгерістер пайда болуы мүмкін.
Пангастриттен қорғану жолдары қандай?
Пангастриттен қорғану үшін асқазанды тітіркендіретін әдеттерді бақылауға алу қажет. Тұрақты тамақтану, ұзақ уақыт аш жүрмеу, қышқылдықты арттыратын тағамдар мен сусындарды шектеу асқазан тінін қорғайды. H. pylori көбіне ауыз арқылы жұғатындықтан, гигиена өте маңызды.
Пангастриттен қорғану жолдары төменде келтірілген:
- Тым ащы, майлы және қуырылған тағамдарды азайту
- Тұрақты әрі аз-аздан тамақтану
- Антибиотиктер мен ауырсынуды басатын дәрілерді дәрігердің бақылауымен қолдану
- Стрессті азайтатын өмір тәртібін қалыптастыру
- Таза ауыз су мен гигиена ережелеріне назар аудару
Пангастрит туралы жиі қойылатын сұрақтар
Пангастрит қатерлі ісік пе?
Жоқ, пангастрит өз бетінше қатерлі ісік емес. Алайда ұзақ жылдар бойы емделмей жүрген созылмалы пангастрит жасушалық өзгерістерге әкеліп, асқазан обырының қаупін арттыруы мүмкін. Тұрақты бақылау мен ем бұл қаупті төмендетеді.
Пангастрит толық жазыла ма?
Себебіне байланысты сауығу мүмкін. H. pylori инфекциясы емделгенде белгілер едәуір жойылуы мүмкін. Алайда өмір салтын өзгерту ұсыныстары сақталмаса, ауру қайталануы мүмкін.
Пангастрит стресстен күшейе ме?
Иә, стресс асқазан қышқылын арттырып, шағымдарды күшейтуі мүмкін. Сондықтан ем тек дәрімен шектелмейді, стрессті басқару да маңызды.
Пангастрит қанша уақытта жазылады?
Емге жауап әдетте бірнеше апта ішінде басталғанымен, толық сауығу мерзімі адамның жағдайына қарай өзгеруі мүмкін. Созылмалы түрі ұзақ бақылауды қажет етуі мүмкін.
Пангастритте қалай тамақтану керек?
Дәмдеуіштерді, қышқыл сусындарды, кофені, қуырылған және өңделген тағамдарды шектеу, қайнатылған, буға пісірілген және жылы тағамдарды таңдау жағдайды жеңілдетеді.
Anadolu-дағы «Гастроэнтерология» саласы бойынша дәрігерлер
Жиі қойылатын сұрақтар
Пангастрит деген не?
Пангастрит — асқазанның шырышты қабығының көп бөлігі немесе түгелдей қабынуы. Себептеріне Helicobacter pylori инфекциясы, аутоиммундық гастрит, кейбір дәрілер және басқа тітіркендіргіштер жатады. Пангастриттің өзі асқазан обыры емес, бірақ кейбір созылмалы себептер ұзақ мерзімді қауіпті арттыруы мүмкін, сондықтан бақылау негізгі себепке қарай жоспарланады.
Пангастрит кезінде қандай белгілер болуы мүмкін?
Жоғарғы іштің ауыруы немесе ашуы, жүрек айнуы, кебу, тәбеттің төмендеуі, ерте тою және кейде асқорыту бұзылыстары болуы мүмкін. Кейбір адамдарда симптомдар аз немесе мүлде болмауы мүмкін.
Пангастрит неден пайда болады немесе кімдерде жиірек кездеседі?
Helicobacter pylori инфекциясы, аутоиммундық гастрит, NSAID сияқты асқазанды тітіркендіретін дәрілер және басқа химиялық немесе қабынулық әсерлер себеп болуы мүмкін.
Пангастрит қалай анықталады және емделеді?
Бағалау шағымдар мен анамнезден басталады. Қажет болса H. pylori тесттері, қан талдаулары және эндоскопия мен биопсия негізгі себепті және шырышты қабықтағы өзгерістерді анықтауға көмектеседі. Ем себепке бағытталады: H. pylori анықталса эрадикациялық терапия, қышқылды азайтатын дәрілер немесе тітіркендіргіш факторларды тоқтату қарастырылуы мүмкін. Ұзаққа созылған аутоиммундық немесе атрофиялық өзгерістерде бақылау жоспары қажет болуы ықтимал.
Бұл мазмұн ақпараттық сипатта және дәрігер тағайындаған консультацияны, диагностиканы немесе емдеуді алмастырмайды. Шағымыңыз болса, білікті денсаулық сақтау маманына жүгініңіз.