Паротит — көбіне құлақтың алдында және астында орналасқан паротид сілекей бездерінің ауырсынатын ісінуімен көрінетін жұқпалы вирустық ауру. Ол сілекей және тыныс тамшылары арқылы таралады. Көп адам демеуші еммен сауығады, бірақ орхит, менингит немесе есту мәселелері сияқты асқынулар болуы мүмкін. Диагностика мен емдеу нақты себепке, симптомдардың ауырлығына және адамның жалпы денсаулығына қарай жеке жоспарланады.
Паротит дегеніміз не?
Паротитті Paramyxoviridae тұқымдасына жататын паротит вирусы тудырады. Ол әртүрлі тіндерді зақымдай алады, бірақ паротид безінің ісінуі — классикалық белгі.
Қандай белгілер болады?
Қызба, бас ауруы, шаршау, бұлшықет ауыруы, тәбеттің төмендеуі және бір немесе екі паротид безінің ауырсынатын ісінуі болуы мүмкін. Кей жұқпалар жеңіл немесе симптомсыз өтеді.
Қалай таралады?
Вирус жақын қарым-қатынас кезінде сілекей және тыныс тамшылары арқылы таралады. Адам бездің ісінуі анық байқалмай тұрып та жұқтыруы мүмкін.
Адам қанша уақыт жұқпалы болады?
Қоғамдық денсаулық сақтау нұсқаулықтары әдетте паротид безі ісінгенге дейінгі және одан кейінгі бірнеше күнді жұқпалы кезең деп қарастырады. Ұлыбританияда паротитпен ауырған адамдарға ісіну басталғаннан кейін 5 күн мектепке немесе жұмысқа бармау ұсынылады.
Қалай емделеді?
Демалу, жеткілікті сұйықтық және тиісті ауырсынуды басатын дәрілер қолданылады. Паротит вирус тудыратындықтан антибиотиктер әсер етпейді.
Қандай асқынулар болуы мүмкін?
Орхит, оофорит, панкреатит, вирустық менингит және сирек жағдайда естудің төмендеуі болуы мүмкін. Асқынулар жыныстық жетілуден кейін жиірек кездеседі.
Қалай алдын алуға болады?
MMR вакцинасының екі дозасы күнделікті ең жақсы қорғаныс береді, бірақ толық вакцина алған адамдарда да сирек жағдайда жұқпа болуы мүмкін.
Дәрігерге қашан қаралу керек?
Белгілер тұрақты немесе күшейетін болса, медициналық бағалау қажет. Қатты бас ауруы, мойынның қатуы, құрысу, есінен тану, өте қатты іш ауыруы немесе аталық бездің айқын ісінуі мен ауыруы сияқты асқыну белгілерінде жедел көмекке жүгініңіз.
Дереккөздер
• Түрік тіліндегі түпнұсқа мақала: https://www.anadolusaglik.org/saglik-rehberi/kabakulak-nedir-kabakulak-belirtileri-nelerdir
• NHS — Conditions A to Z (20 тамыз 2026 қаралды): https://www.nhs.uk/conditions/
• NICE — Guidance and quality standards (20 тамыз 2026 қаралды): https://www.nice.org.uk/guidance
• UK Health Security Agency — Health protection (20 тамыз 2026 қаралды): https://www.gov.uk/government/organisations/uk-health-security-agency
• WHO — Health topics (20 тамыз 2026 қаралды): https://www.who.int/health-topics/
Anadolu-дағы «Гастроэнтерология» саласы бойынша дәрігерлер
Жиі қойылатын сұрақтар
Паротит дегеніміз не?
Бұл Paramyxoviridae тұқымдасына жататын вирус тудыратын жұқпалы ауру. Классикалық белгісі — бір немесе екі паротид сілекей безінің ісінуі.
Адам қанша уақыт жұқпалы болады?
Жұқпалы кезең без ісінерден бірнеше күн бұрын басталып, одан кейін де жалғасуы мүмкін. Ұлыбритания нұсқаулығында ісіну басталғаннан кейін 5 күн мектепке немесе жұмысқа бармау ұсынылады.
Паротиттен қалай қорғануға болады?
MMR вакцинасының екі дозасы ең жақсы күнделікті қорғанысты қамтамасыз етеді, бірақ сирек жағдайда вакцина алған адамдарда да жұқпа болуы мүмкін.
Қандай белгілер болады?
Қызба, бас ауруы, шаршау, бұлшықет ауыруы, тәбет төмендеуі және бір немесе екі сілекей безінің ауырсынатын ісінуі болуы мүмкін. Кей адамдарда белгі аз немесе мүлде болмайды.
Бұл мазмұн ақпараттық сипатта және дәрігер тағайындаған консультацияны, диагностиканы немесе емдеуді алмастырмайды. Шағымыңыз болса, білікті денсаулық сақтау маманына жүгініңіз.